12 con giáp trong văn hóa người Việt Nam

30/07/2015 06:52
2 con giáp ứng với 12 giờ trong ngày, 12 tháng trong năm, 12 năm trong một giáp – đó là những nền tảng quan trọng để tính lịch và là dấu hiệu để nhận đoán về số mệnh của từng người

    Xưa nay nhiều người vẫn lầm tưởng rằng 12 con giáp có xuất xứ từ Trung Hoa. Tuy nhiên, mới đây, trong một công trình nghiên cứu về ngôn ngữ Việt cổ – nhà nghiên cứu ngôn ngữ học Nguyễn Cung Thông phát hiện ra nguồn gốc 12 con giáp có xuất xứ từ Việt Nam.
    12 con giáp


    Ngôn ngữ là “lá bùa” tổ tiên để lại.
    Theo văn hóa Phương Đông, lịch âm dương được xác lập theo chu kỳ thay đổi đều đặn của Mặt trăng. Do đó 12 con giáp ứng với 12 giờ trong ngày, 12 tháng trong năm, 12 năm trong một giáp – đó là những nền tảng quan trọng để tính lịch và là dấu hiệu để nhận đoán về số mệnh của từng người theo cung Hoàng Đạo.

    Trong lịch sử, Việt Nam và Trung Hoa có một thời kỳ giao lưu văn hoá ít nhất 2000 năm. Những đợt giao lưu văn hóa cứ tiếp biến và chồng chất lên nhau khiến cho dấu hiệu nhận biết nét riêng của từng dân tộc rất khó khăn. Thêm vào đó, các tài liệu xưa không còn nhiều, nếu còn cũng chỉ trong kho thư tịch Hán cổ khiến cho việc nghiên cứu hết sức rắc rối và phức tạp. Chính điều này đã đốc thúc nhà nghiên cứu ngôn ngữ Nguyễn Cung Thông cố công đi tìm cho bằng được những bí ẩn ngôn ngữ của tổ tiên mà theo ông đó là những “lá bùa” con cháu cần tìm lời giải. 

    Ông Thông cho biết, ông bắt đầu việc nghiên cứu tiếng Việt của mình vào những năm đầu thập niên 1970 tại nước Australia. Trong một lần nghiên cứu về nguồn gốc 12 con giáp để lần tìm cội nguồn tiếng Việt ông đã phát hiện ra một số từ Việt cổ mà người Việt đã dùng để chỉ về 12 con giáp có nguồn gốc lâu đời trước khi 12 con giáp xuất hiện ở Trung Hoa.

    Vào những ngày cuối năm con trâu, tại Viện Việt học ở thành phố Westminster (California, Mỹ) ông đã có một buổi thuyết trình những khám phá thú vị của mình với chủ đề “Vết tích của tiếng Việt cổ trong tiếng Hán”.

    “Tìm hiểu về gốc của tên mười hai con giáp là một cơ hội để ta tìm về cội nguồn tiếng Việt. Tên 12 con giáp là Tý/Tử, Sửu, Dần, Mão/Mẹo, Thìn/Thần, Tỵ, Ngọ, Mùi/Vị, Thân/Khôi, Dậu, Tuất, Hợi. Thoạt nhìn thì thập nhị chi trên có vẻ bắt nguồn từ Trung Quốc vì là những từ Hán Việt, nhưng khi phân tách các tiếng Việt, và thấy có những khác lạ, tôi đem so sánh trong hệ thống ngôn ngữ vay mượn thì sự thật không phải vậy” – ông Thông nói.

    Theo ông Thông thì tên 12 con giáp nếu đọc theo tiếng Bắc Kinh và bằng cách ghi theo phiên âm (pinyin): zi, chou, yín, măo, chén, sì, wè, wèi, shèn, yòu, xù, hài… hoàn toàn không liên hệ đến cách gọi tên 12 con giáp trong tiếng Trung Quốc hiện nay. Ngay cả khi phục hồi âm Trung Quốc thời Thượng Cổ thì vẫn không tương đồng với các cách gọi tên thú vật thời trước. Như vậy nếu có một dân tộc nào đó dùng tên 12 con thú tương tự như tên 12 con giáp ngày nay thì dân tộc đó phải có liên hệ rất khăng khít với nguồn gốc tên 12 con giáp này.

    Từ điều này, khởi đầu cho việc nghiên cứu ông đi tìm nguyên do vì sao trong 12 con giáp của Trung Quốc, con Mèo bị thay bởi Thỏ. “Người Trung Quốc dùng thỏ thay cho mèo (biểu tượng của chi Mão/Mẹo) vì trong văn hóa người Trung Quốc thỏ là một loài vật rất quan trọng và thường được ghi bằng chữ tượng hình là Thố, giọng Bắc Kinh, là từ viết bằng bộ nhân không có từ để chỉ mèo. Hầu như chỉ có dân Việt mới dùng mèo cho chi Mão: nguyên âm e hay iê là các dạng cổ hơn của a như kẻ/giả, vẽ/hoạ, xe/xa, khoe/khoa, hè/hạ, chè/trà, keo/giao, beo/báo… Vì thế mà mèo cũng là loài vật hiện diện trong đời sống dân Việt thường xuyên hơn” – ông Thông lý giải.

    Thời tiền Hán, tiếng Việt không có nhiều thanh điệu như bây giờ, nên sự khác biệt về thanh điệu không có gì lạ. Trong khẩu ngữ người Việt có cách dùng “chờ một tý” hay “chờ một chút”, “đưa chút tiền”, “đưa tý tiền”… vào thời tiền Hán, các câu trên đọc như giọng Huế (ít thanh điệu hơn so với giọng Hà Nội) thì thấy chút hay chụt/chuột chính là các cách đọc của Tý sau này.

    Vì sao Việt Nam không giữ được “thương hiệu”?

    Thực tế, đã từng có nhiều công trình của nhiều tác giả cố gắng chứng minh văn hóa Trung Quốc có xuất phát từ văn hóa Việt Nam như tác giả Lê Mạnh Mát qua cuốn “Lịch sử âm nhạc Việt Nam – từ thời Hùng Vương đến thời kỳ Lý Nam Ðế” hay tác giả Nguyễn Thiếu Dũng với cuốn “Nguồn gốc Kinh Dịch”… Hầu hết các cuốn sách này đều cho thấy chiều vay mượn văn hóa là từ phương Nam vào thời thượng cổ, chứ không phải là từ Bắc xuống Nam (cũng như các nước chung quanh) vào các đời Hán, Ðường lúc văn hoá Trung Quốc cực thịnh. Tuy nhiên không tác giả nào đề cập đến nguồn gốc tên 12 con giáp, và rất ít dùng cấu trúc của chữ Hán, Hán cổ cùng các biến âm trong cách lý giải.

    Trích lược bởi Phong Tục Tập Quán

    Tác giả: Thanh Ngân

    Đánh giá bài viết
    Chia sẻ bài viết
    Xếp hạng: 4.7 · 3 đánh giá
    Bình luận

    Tin cùng chuyên mục

    Văn khấn sắm lễ ngày mồng một và ngày rằm hàng tháng
    Phong tục tập quán - 2022-11-07 16:20:43.0
    Theo tục lệ xưa để lại, cứ vào ngày mồng Một và chiều tối ngày Rằm hàng tháng, các gia đình người Việt Nam thường làm lễ cúng Gia Thần, Gia Tiên để cầu xin cho mọi người trong gia đình được khoẻ mạnh, bình an, may mắn, thành đạt... .
    Ý nghĩa Tết Trùng Thập - Ngày mồng 10 tháng 10 âm lịch
    Phong tục tập quán - 2022-11-03 09:34:42.0
    Tết Trùng Thập hay Tết Song thập (mùng 10 tháng 10 hoặc 15 tháng 10 Âm lịch) còn gọi là tết của các thầy thuốc, hay Tết Cơm mới tháng mười. Tết này còn gọi là Hạ Nguyên để đối với Thượng Nguyên (ngày 15 tháng Giêng) theo tục lệ Đạo Phật .
    Văn Khấn Tết Hạ Nguyên, Tết Cơm Mới, Tết Trùng Thập
    Phong tục tập quán - 2022-11-03 09:34:27.0
    Theo phong tục dân gian Tết Hạ Nguyên được tiến hành vào ngày mồng một hoặc ngày mồng mười, cũng có thể lạ vào ngày rằm tháng mười âm lịch hàng năm.
    5 Mẹo Đơn Giản Giúp Bạn Bắt Đầu Thiền
    Phong tục tập quán - 2022-10-08 16:46:10.0
    Thiền Định sẽ giúp bạn làm dịu thể chất và tinh thần, không chỉ làm giảm các triệu chứng lo âu và trầm cảm, mà còn có bằng chứng cho thấy nó có thể giúp các bệnh về thể chất, như giảm huyết áp hoặc giảm đau các mãn tính gây ra bởi các rối loạn như hội chứng ruột kích thích.
    99+ Lời Chúc Hay và Ý Nghĩa ngày Phụ Nữ Việt Nam ngày 20 tháng 10
    Phong tục tập quán - 2022-10-05 09:34:27.0
    Ngày 20 tháng 10 là ngày để tôn vinh Phụ Nữ Việt Nam, Lichvannien365 gửi đến bạn đọc Lời chúc dành cho Phụ Nữ nhân ngày 20 tháng 10
    Đây Là Lý Do Tại Sao Nhân Mã Nên Theo Đuổi Nghề Nghiệp Trong Học Thuật
    Phong tục tập quán - 2022-09-26 10:44:26.0
    Nhân Mã là những người giải quyết các vấn đề một cách tuyệt vời, những người có thể giữ một cái đầu tỉnh táo và luôn nói ra suy nghĩ của mình.
    Thiên Bình Và Bọ Cạp Có Là Một Cặp Đôi Tương Thích Không?
    Phong tục tập quán - 2022-09-22 21:19:08.0
    Thiên Bình sẽ mang lại cho Bọ Cạp một cảm giác an toàn, điều này sẽ cho phép cả hai trở nên cởi mở hơn về mặt cảm xúc. Thiên Bình thích sự sâu sắc và bí ẩn của Bọ Cạp, và đây có thể là một sự kết hợp tốt với sự cân bằng thú vị.
    3 Cung Hoàng Đạo Hướng Về Gia Đình Nhất
    Phong tục tập quán - 2022-09-20 22:09:00.0
    Năng lượng của cung Kim Ngưu sẽ luôn xuất hiện dành cho những người gần gũi thân yêu nhất với bạn. Những phẩm chất đáng tin cậy ở bạn thực sự khiến bạn trở thành một trong những người hướng về gia đình nhất.
    3 Dấu Hiệu Hoàng Đạo Có Trách Nhiệm Nhất
    Phong tục tập quán - 2022-09-20 20:45:30.0
    Xử Nữ được cai trị bởi sao Thủy, đó là tất cả về giao tiếp và logic. Hành tinh cai trị của Xử Nữ sẽ khiến bạn trở thành những người giải quyết vấn đề thông minh theo môt cách tự nhiên
    4 Dấu Hiệu Này Chính Là Cung Hoàng Đạo Quyến Rũ
    Phong tục tập quán - 2022-09-18 15:58:23.0
    Nếu bạn có xu hướng dẫn dắt người khác vào sự cám dỗ, bạn có thể là một trong những cung hoàng đạo quyến rũ nhất. Hãy tìm hiểu xem bạn có nằm trong số những cung hoàng đạo quyến rũ nhất khiến nhiều người không thể không bị cuốn hút hay không.
    Chia sẻ