Nên cúng gì vào tết Đoan Ngọ mồng 5 - 5

02/06/2022 09:43
Nếu như Tết Nguyên Đán là Tết khởi đầu cho một năm thì Tết Đoan Ngọ là Tết khởi đầu cho một mùa vụ. Trong ngày này, người Việt cổ thường cầu cho mưa thuận gió hòa, nhà nhà an vui, mùa màng bội thu không bị sâu bọ quấy nhiễu.

    Tết Đoan Ngọ là một ngày lễ truyền thống rất quen thuộc với người Việt Nam, còn được gọi với tên khác là Tết diệt sâu bọ. Trong ngày này, mỗi gia đình thường có mâm lễ tổ tiên, trời đất… nên việc sắm sửa đồ lễ là không thể thiếu. Vì vậy, Tết Đoan Ngọ cúng gì luôn là một đề tài được nhiều người Việt quan tâm.

    1. Cúng Tết Đoan Ngọ vào lúc nào?

    Nếu như Tết Nguyên Đán là Tết khởi đầu cho một năm thì Tết Đoan Ngọ là Tết khởi đầu cho một mùa vụ. Trong ngày này, người Việt cổ thường cầu cho mưa thuận gió hòa, nhà nhà an vui, mùa màng bội thu không bị sâu bọ quấy nhiễu. Theo dòng chảy thời gian, sự thay đổi của cuộc sống lao động sản xuất, hiện nay Tết Đoan Ngọ không chỉ mang những ý nghĩa trên mà nó còn là thời điểm để mọi người trong gia đình có dịp sum họp, cùng nhau trừ bỏ những điều không may mắn, xua đuổi bệnh tật (những loại sâu bọ, giun sán ký sinh trong cơ thể gây bệnh…). 

    Khá nhiều người hiện nay vẫn còn thắc mắc cúng Tết Đoan Ngọ vào lúc nào là đúng bởi nếu hiểu theo mặt chữ, Đoan nghĩa là mở đầu, Ngọ chỉ giờ Ngọ, là khoảng thời gian từ 11 giờ trưa tới 13 giờ chiều. Vì vậy, giờ cúng Đoan Ngọ chuẩn nhất là từ 11 giờ đến 13 giờ. Tuy nhiên, để phù hợp với nhịp sống hiện đại, ngày nay, các gia đình thường làm lễ cúng mùng 5 tháng 5 vào sáng sớm. Tuy nhiên, thuận theo sự thay đổi của cuộc sống hiện đại, nhiều phong tục trong ngày này đã được tinh giản đi, và cúng Tết Đoan Ngọ vào lúc nào cũng không còn được quy định rõ mà thường sẽ được từng gia đình sắp xếp cho phù hợp với thời gian sinh hoạt. 

    2. Nên cúng gì vào Tết Đoan Ngọ?

    Tết Đoan Ngọ cúng gì cũng không được quy định rõ. Đặc trưng của Tết Đoan Ngọ Việt Nam là hướng về cội nguồn, về cộng đồng nên  ông cha ta thường làm mâm cơm canh, bánh trái, chè xôi, trà rượu dâng cúng ông bà tổ tiên, thổ thần, đất đai viên trạch để cầu mong cho mưa thuận gió hòa, cây lành trái ngọt, nhà nhà yên vui. Vì vậy nên trong dân gian mới có câu:

     "Tháng tư đong đậu nấu chè

    Ăn Tết Đoan Ngọ trở về tháng năm.”

    Lễ mùng 5 tháng 5 bao gồm một số thứ thường không được quy định rõ ràng, nhưng thay đổi theo từng vùng. Tùy theo quan niệm của từng vùng miền mà lựa chọn mâm cỗ cúng ông bà, tổ tiên khác nhau trong ngày Tết Đoan ngọ. Tuy nhiên, các lễ vật chính phải đảm bảo như: hương, hoa, vàng mã, nước, rượu nếp.

    Mâm cúng Truyền thống gồm:

    • Một mâm cơm chay

    • Các loại bánh chay, xôi chay, nước, rượu nếp, bánh tro, chè

    • Mâm hoa quả ngũ sắc có đủ năm vị là, cay, chua, đắng, mặn, ngọt
    • Hương hoa 
    • Ba chén rượu ba màu trắng, đỏ, vàng, trong rượu có pha một chút hùng hoàng
    • Ba chén nước trà ba hương vị khác nhau, cùng vàng thuyền, vàng thỏi, vàng lá
    • Có thể mua một chút vàng mã

    2.1 Mân cúng đặc trưng của Miền Bắc 

    Mân cúng của miền Bắc không thể thiếu cơm rượu nếp. Theo quan niệm dân gian, vị nồng của cơm nếp hòa với men cay của rượu sẽ có tác dụng loại bỏ những loài ký sinh có hại trong cơ thể. Cơm rượu nếp của người miền Bắc thường được làm từ gạo nếp lức hoặc gạo nếp cẩm. Tuy nhiên, để đạt được hương vị thơm ngon nhất, mọi người thường dùng gạo nếp cẩm - nhất là gạo nếp cẩm Tây Bắc để làm thành cơm rượu nếp cẩm trong ngày Tết Đoan Ngọ. Cơm rượu miền Bắc thường rời, hạt nếp không quá mềm và vị rượu nồng hơn 2 miền còn lại.


    Trong khi đó, hoa quả được chọn để cúng và ăn trong ngày Tết Đoan Ngọ tại miền Bắc chủ yếu là các loại quả mùa hè có tính nóng, tươi ngon và có vị chua chua, thơm nức. Đó là những trái mận, đào, vải, chôm chôm, xoài, dưa hấu… đặc biệt là mận, đào, vải bởi nơi đây có những vùng trồng mận, đào, vải rất nổi tiếng như mận Sơn La, vải Thanh Hà, đào Lạng Sơn… Nếu thiếu đi những thứ hoa quả này thì Tết Đoan Ngọ của người miền Bắc sẽ mất đi nhiều ý nghĩa của nó.

    Món bánh gio cũng không thể thiếu trong Tết Đoan Ngọ của miền Bắc. Bởi người ta tin rằng khi ăn loại bánh này, bệnh tật sẽ tiêu tan hết. Đây là loại bánh tương tự như bánh ú của người miền Nam nhưng không có nhân và ăn kèm mật mía. Ngoài ra, riêng người Nùng ở Mường Khương - Lào Cai còn làm bánh khúc để dâng cúng tổ tiên, thần thánh trong dịp Tết giết sâu bọ.

    2.2 Mân cúng Miền Trung Tết Đoan Ngọ

    Đối với miền Trung, món cơm rượu nếp trong lễ cúng Tết Đoan Ngọ người ta chỉ sử dụng nếp trắng bình thường và cơm rượu được nén thành từng khối chứ không rời như miền Bắc.

    Chè kê ở Huế rất đặc biệt vì thường ăn kèm với bánh tráng mè, khi ăn dùng bánh tráng để xúc thay cho muỗng, thìa. Vị giòn của bánh tráng sẽ nhanh chóng hòa lẫn với vị ngọt của đường, vị dẻo thơm của kê, mùi thơm của dầu chuối và vị cay thoang thoảng của gừng tươi khiến món ngon càng thêm hấp dẫn. Món ăn có tác dụng bồi bổ khí huyết, thanh nhiệt, giải độc, thích hợp cho tiết trời oi bức dịp Tết Đoan Ngọ.

    2.3 Mân cùng miền Nam Tết Đoan Ngọ

    Cũng giống như miền Bắc và miền Trung, lễ cúng Tết diệt sâu bọ của người miền Nam không thể thiếu món cơm rượu nếp. Người miền Nam thường chỉ dùng nếp trắng để chế biến thành cơm rượu, đặc biệt hơn, cơm rượu Nam Bộ được viên thành những khối tròn chứ không rời như miền Bắc hay ép thành từng khối như miền Trung.

    Vào ngày Tết Đoan Ngọ, người miền Nam còn ăn cả chè trôi nước. Đây là phong tục hoàn toàn khác với miền Bắc, nơi thường cúng và ăn chè trôi nước vào ngày 3 tháng 3 Âm lịch (Tết Hàn Thực).

    Bánh ú Một món ăn truyền thống khác trong ngày Tết Đoan Ngọ của người dân miền Nam, một phiên bản khác của bánh gio miền Bắc. Bánh ú của người Nam Bộ thường có hình chóp, to bằng nắm tay người lớn, bên ngoài gói bằng lá, bên trong là bột nếp và nhân đậu xanh. Bánh có màu vàng sẫm, có vị mát lạnh, được nhiều người ưa thích trong những ngày nắng nóng, cắn một miếng, bạn sẽ cảm nhận bột bánh mềm, dẻo, phần nhân bên trong có vị ngọt thanh dễ chịu.

    Miền Nam được coi là vựa trái cây lớn nhất cả nước nên trong ngày Tết Đoan Ngọ, người dân Nam bộ không chỉ chuẩn bị lễ cúng với hoa quả rất đa dạng các loại trái cây mà vùng này có.

    Tác giả: Bảo Châu

    Đánh giá bài viết
    Chia sẻ bài viết
    Xếp hạng: 4.5 · 2 đánh giá
    Bình luận

    Tin cùng chuyên mục

    Xem Ngày Đẹp trong Tháng 5 âm lịch ( từ ngày 30-5-2022 đến ngày 28-6-2022)
    Phong tục tập quán - 2022-06-05 08:50:22.0
    Tháng 5 âm lịch năm Nhâm Dần bắt đầu từ ngày mùng 30 tháng 5 năm 2022 đến ngày 31 tháng 6 năm 2022 Dương lịch.
    Tết Đoan Ngọ Ngày 5 tháng 5| Văn Khấn - Ý Nghĩa Tết Đoan Ngọ hay còn gọi là Tết Diệt Sâu Bọ.
    Phong tục tập quán - 2022-06-02 09:49:03.0
    Sáng sớm ngày mồng 5 tháng Năm, ngay khi thức dậy, súc miệng xong là phải giết sâu bọ ngay. Ở miền Bắc, trong dịp này mỗi người ăn ít nhất một bát cơm rượu nếp, sau đó ăn một bát thạch, rồi đến ăn các trái cây như mận, muỗm, sấu, đào …
    Văn khấn sắm lễ ngày mồng một và ngày rằm hàng tháng
    Phong tục tập quán - 2022-04-28 09:09:20.0
    Theo tục lệ xưa để lại, cứ vào ngày mồng Một và chiều tối ngày Rằm hàng tháng, các gia đình người Việt Nam thường làm lễ cúng Gia Thần, Gia Tiên để cầu xin cho mọi người trong gia đình được khoẻ mạnh, bình an, may mắn, thành đạt... .
    Xem Ngày Đẹp trong Tháng 4 âm lịch (từ ngày 1-5-2022 đến 29-5-2022 dương lịch)
    Phong tục tập quán - 2022-04-27 08:38:29.0
    Xem Ngày Đẹp trong Tháng 4 âm lịch (từ ngày 1-5-2022 đến 29-5-2022 dương lịch)
    Nguồn gốc, ý nghĩa, ngày giỗ Tổ Hùng Vương, Văn khấn ngày giỗ Tổ Hùng Vương
    Phong tục tập quán - 2022-04-10 09:31:06.0
    Giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 Âm lịch) không chỉ là một trong những ngày lễ trọng đại của dân tộc mà đây còn là dịp nhắc nhở con cháu nhớ về cội nguồn, công ơn của những người đi trước.
    Xem Bói độ dài ngắn của bàn tay người đàn ông
    Phong tục tập quán - 2022-04-06 08:21:03.0
    Năm 1870, nhà giải phẫu học người Đức đầu tiên đã viết luận văn về độ dài các ngón tay khác nhau và những gì chúng có thể miêu tả về tính cách của một người.
    Thanh Minh Là Gì Và Tiết Thanh Minh 2022 Vào Ngày Nào?
    Phong tục tập quán - 2022-04-04 09:58:00.0
    Thanh minh (Tết thanh minh hay Tiết thanh minh) là 1 trong 24 tiết khí (tính theo lịch tiết khí) được tính theo quy luật vận hành của mặt trời - Dương lịch.
    Tết Thanh Minh năm 2022 là ngày nào? Tết Hàn Thực có phải là Tết Thanh Minh không?
    Phong tục tập quán - 2022-04-04 09:57:34.0
    Rất nhiều người cho rằng, Tết Hàn thực và Tết Thanh minh có cùng một nguồn gốc và có liên quan đến nhau. Vậy Tết Hàn thực có phải là Tết Thanh minh? Mời bạn cùng Lịch Vạn Niên 365 theo dõi bài viết này của chúng tôi để có được câu trả lời nhé.
    Xem Bói Hình Dạng Móng Tay tiết lộ thế nào về con người của bạn
    Phong tục tập quán - 2022-03-28 10:32:43.0
    Mỗi hình dạng móng tay tiết lộ một tính cách khác nhau của mọi người, hãy cùng xem có đúng với bạn không nhé
    Một số món ăn ngon Tết Hàn Thực ngày 3-3 âm lịch
    Phong tục tập quán - 2022-03-09 11:35:30.0
    Tết Hàn Thực là ngày Tết ăn đồ lạnh, đồ nguội, LichVanNien365 giới thiệu đến bạn đọc một số mon ngon ngày 3-3 âm lịch
    Chia sẻ