Thông báo [HOT] Xem Tử vi hôm nay chính xác nhất - Xem 12 Cung Hoàng Đạo Bói Bài ngay ! ×

Cây Nêu Trong Văn Hóa Tết Của Người Việt

27/12/2020 01:31
Cây nêu là một thân cây được người dân Việt Nam nói chung, bao gồm cả một số dân tộc thiểu số và người Kinh, đem trồng trước sân nhà mỗi dịp tết Nguyên Đán.

    Cây nêu là một thân cây được người dân Việt Nam nói chung, bao gồm cả một số dân tộc thiểu số và người Kinh, đem trồng trước sân nhà mỗi dịp tết Nguyên Đán, trên ngọn cây đeo một vòng tròn nhỏ và treo nhiều vật dụng có tính chất biểu tượng tùy theo địa phương, phong tục, dân tộc.

     Cây nêu chính là cây tre, cây trúc. Tuy nhiên, ngày nay, ở khu vực thành thị, nhiều nhà thay bằng cây mía, đặt trong phòng khách hoặc trước sân nhà trước đêm giao thừa Tết nguyên đán.

    Phong tục dựng cây nêu trong ngày Tết có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Đối với quan niệm của người Kinh, cây nêu có thể là cây bương, lồ ô, nhưng đa phần người ta dùng cây tre cao tỉa sạch cành lá. Trong khi các dân tộc thiểu số chỉ dùng một số loại cây gỗ thân chắc chắn, như cây gạo của người Gia Rai. Trên cây nêu, người ta treo những vòng tròn nhỏ hoặc các đồ vật theo tín ngưỡng của người địa phương. Và qua thời gian, cây nêu đã trở thành một vật mang tính biểu tượng nhiều hơn là một loại cây thực sự. Phong tục cuối năm trồng cây nêu là để xua đuổi đi những điều xấu, điều không may mắn. Những ngọn nêu vương cao trong nắng gió là cầu mong cho một năm mới bội thu, nhiều may mắn.

    1. Sự tích cây nêu

    Theo Nguyễn Đổng Chi trong Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam, sự tích cây nêu được tóm tắt như sau:

    Ngày xưa Quỷ chiếm toàn bộ đất nước,còn Người chỉ làm thuê, và nộp phần lớn lúa thu hoạch cho Quỷ. Quỷ ngày càng bóc lột Người quá tay, và cuối cùng Quỷ tự cho mình hưởng quyền "ăn ngọn cho gốc". Người chỉ được hưởng rạ, tuyệt đường sinh nhai nên cầu cứu Đức Phật giúp đỡ. Phật bảo Người đừng trồng lúa mà trồng khoai lang. Mùa thu hoạch ấy, Người được hưởng không biết bao nhiêu củ khoai, còn Quỷ chỉ hưởng lá và dây khoai, đúng theo phương thức 'ăn ngọn cho gốc'.

    Sang mùa khác, Quỷ lại chuyển qua phương thức "ăn gốc cho ngọn". Phật bảo Người lại chuyển sang trồng lúa. Kết quả Quỷ lại hỏng ăn. Quỷ tức lộn ruột nên mùa sau chúng nó tuyên bố "ăn cả gốc lẫn ngọn". Phật trao cho Người giống cây ngô (bắp) để gieo khắp nơi. Quỷ lại không được gì, còn Người thì thu hoạch cơ man là trái ngô. Cuối cùng Quỷ nhất định bắt Người phải trả lại tất cả ruộng đất không cho làm rẽ nữa.

    Phật bàn với Người đứng đầu của Quỷ, xin miếng đất bằng bóng chiếc áo cà sa treo trên ngọn cây tre. Quỷ thấy không thiệt hại gì nên đồng ý. Khi đó Phật dùng phép thuật để bóng chiếc áo cà sa đó che phủ toàn bộ đất đai khiến Quỷ mất đất phải chạy ra biển Đông.

    Do mất đất sống nên Quỷ huy động quân vào cướp lại. Trận đánh này bên Quỷ bị thua sau khi bị bên Người tấn công bằng máu chó, lá dứa, tỏi, vôi bột... và Quỷ lại bị Phật đày ra biển Đông. Trước khi đi, Quỷ xin Phật thương tình cho phép một năm được vài ba ngày vào đất liền viếng thăm phần mộ của tổ tiên cha ông. Phật thương hại nên hứa cho.

    Do đó, hàng năm, cứ vào dịp Tết Nguyên đán là những ngày Quỷ vào thăm đất liền thì người ta theo tục cũ trồng cây nêu để Quỷ không bén mảng đến chỗ Người cư ngụ. Trên nêu có treo khánh đất, có tiếng động phát ra khi gió rung để nhắc nhở bọn Quỷ nghe mà tránh. Trên ngọn cây nêu còn buộc một bó lá dứa hoặc cành đa mỏ hái để cho Quỷ sợ. Ngoài ra, người ta còn vẽ hình cung tên hướng mũi nhọn về phía đông và rắc vôi bột xuống đất trước cửa ra vào trong những ngày Tết để cấm cửa Quỷ.

    2. Ý nghĩa của cây Nêu ngày Tết

    Cây nêu trong phong tục lâu đời của dân tộc Việt còn mang triết lý âm dương, được biết qua hai chữ Càn (Trời) và Khôn (Đất) nằm trong hình ảnh cái nón và cây gậy của Chử Đồng Tử và Tiên Dung. Ở đây còn bao hàm sự thống nhất và tương trợ giữa Âm và Dương hay sự không tách rời giữa Động và Tĩnh…

    Khởi nguyên cây nêu được dựng với ý nghĩa trừ ma quỷ, thờ phụng thần linh và vong hồn tổ tiên, trừ những điều xấu xa của năm cũ. Nhưng theo thời gian cùng với sự phong phú của các đồ lễ treo trên ngọn cây, cây nêu là cầu nối giữa vũ trụ với đất trời.

    Trong các lễ hội, cây nêu là tiêu điểm tập trung, cố kết tâm thức cộng đồng. Khi cây nêu được dựng lên, tất cả mọi hoạt động khác đều dừng lại, tạo nên thế cân bình tuyệt đối trong sự vận hành giữa năm cũ và năm mới. Con người yên tâm vui chơi, cả cộng đồng sinh hoạt vui vẻ, quên đi những ưu phiền của năm cũ.

    Tuy nhiên nếu để ý, người ta sẽ thấy cây "nêu" mỗi nhà mỗi khác, khác ngay ở chính loại cây. Nhiều người dựng cây tre, nhưng có người dùng một số loại cây cùng họ tre như trúc, hay thậm chí đơn giản chỉ là thân cây mía.

    Trên ngọn nêu có buộc nhiều thứ (tùy từng địa phương) như cái túi nhỏ đựng trầu cau và ống sáo, những miếng kim loại lớn nhỏ.

    Khi có giỏ thổi chúng chạm vào nhau và phát ra tiếng leng keng như tiếng phong linh, rất vui tai. Người ta tin rằng những vật treo ở cây nêu, cộng thêm những tiếng động của những khánh đất, là để báo hiệu cho ma quỷ biết rằng nơi đây là nhà có chủ, không được tới quấy nhiễu…

    Vào buổi tối, người ta treo một chiếc đèn lồng ở cây nêu để Tổ tiên biết đường về nhà ăn Tết với con cháu. Vào đêm trừ tịch còn cho đốt pháo ở cây nêu để mừng năm mới tới, xua đuổi ma quỷ hoặc những điều không maỵ.

    Vì thế, cứ đến 23 tháng chạp thì cây nêu được dựng lên, là ngày Táo quân về trời. Theo sự tích, chính vì từ ngày này cho tới đêm giao thừa vắng mặt Táo quân, ma quỷ thường nhân cơ hội này lẻn về quấy nhiễu, nên phải trồng cây nêu để trừ tà. Đến hết ngày mùng Bảy tháng Giêng thì cây nêu được hạ xuống.

    Như vậy, câu nêu đã trở thành biểu tượng của sự đấu tranh giữa cái thiện và ác nhằm bảo vệ cuộc sống bình an của con người.

    3. Cách dựng và ngày hạ cây nêu ngày Tết

    Cây nêu ở đây là cây tre dài khoảng 5–6 mét, được dựng trước sân nhà vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch, là ngày Táo quân chầu Trời.

    Cây nêu phải làm bằng cây tre vì tre có đốt, là bậc thang đi về của thần linh, mang sinh khí của trời chuyển xuống mặt đất giúp mặt đất phì nhiêu, hội tụ sinh khí giúp mùa màng tốt tươi.

    Tre phải là loại tre già, to, thẳng, không được cụt ngọn. Thân cây có thể được trang trí bằng các loại cờ, phướn, đèn lồng, câu đối, niêu đất chứa vôi, chuông gió,…

    Bên dưới gốc, rắc bột vôi trắng tạo thành vòng tròn hoặc rắc hình cánh cung, mũi tên hướng ra phía cổng để xua đuổi tà ma.

    Trên ngọn nêu buộc nhiều thứ (tùy từng địa phương) như cái túi nhỏ đựng trầu cau và ống sáo, vàng mã hay những chiếc khánh và con cá bằng đất nung, cùng một tán tròn bằng tre nứa dán giấy đỏ, lá dứa, lông gà,...

    Những vật treo đều tượng trưng cho mong muốn bảo vệ và mang đến những điều hạnh phúc cho con người. Ví như lá dứa để dọa ma quỷ (vì ma quỷ sợ gai), không cho chúng vào quấy phá.

    Cái khánh đồng âm với “khánh” có nghĩa là “phúc”: Năm mới đem lại hạnh phúc cho gia đình. Cành đa tượng trưng cho điều lành và tuổi thọ. Tiền vàng mã để cầu tài, cầu lộc. Lông gà là biểu tượng chim thần (một sức mạnh thiên nhiên giúp người).

    Khi có gió thổi chúng chạm vào nhau và phát ra tiếng leng keng như tiếng phong linh, rất vui tai. Người ta tin rằng những vật treo ở cây nêu, cộng thêm những tiếng động của những khánh đất, là để báo hiệu cho ma quỷ biết rằng nơi đây là nhà có chủ, không được tới quấy nhiễu,…

    Trong những ngày Tết cổ truyền, vào buổi tối trên cây nêu có nơi còn treo một đèn lồng nhằm chỉ đường cho tổ tiên biết đường về ăn Tết với con cháu.

    Cây nêu thường được dựng vào ngày Táo quân về trời chính vì từ ngày này cho tới đêm Giao thừa vắng mặt Táo quân, ma quỷ thường nhân cơ hội này lẻn về quấy nhiễu, nên phải trồng cây nêu để trừ tà. Đến hết ngày mùng 7 tháng Giêng thì cây nêu được hạ xuống.

    4. Cây nêu trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam

    Riêng đối với dân tộc thiểu số, cây nêu loại này xuất hiện ở những vùng rẫy thuộc sở hữu cá nhân chưa khai hoang. Người chủ rẫy tìm bốn cây cao to, chặt đứt ngang thân, dựng ở bốn góc rẫy như bốn cái trụ và gọi đó là cây nêu.

    Người Mường thì trồng cây nêu vào ngày 28 tháng Chạp âm lịch, trong khi đó cây nêu của người Hmông vùng Tây Bắc Việt Nam được dựng trong lễ hội Gầu tào (cầu phúc hoặc cầu mệnh) tổ chức từ ngày 3 đến ngày 5 tháng giêng âm lịch.

    Cây nêu được cộng đồng người dân tộc Sán Dìu dựng trong lễ cầu mùa. Mùa thu, khi đã thu hoạch mùa màng xong, đồng bào Sán Dìu tổ chức lễ Đàn phàn (đại lễ cầu mùa màng) để tạ ơn trời đất và cầu mong sự bình yên cho người và gia súc.

    Ngày đầu làm lễ dâng thóc giống mời các thần về, cầu hồn lúa đồng thời cúng trị các loại ma ác gây bệnh tật cho con người, phá hoại mùa màng. Sang ngày thứ hai dựng cây nêu.

    Gần đây, phong tục trồng cây nêu ngày Tết đã dần ít phổ biến trong cộng đồng người Việt Nam thời hiện đại, và được thay thế với tục chơi cành hoa đào, hoa mai ngày Tết. Cây nêu chỉ còn bắt gặp tại các chùa, đình, một số vùng quê. Tuy nhiên, những truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc này ắt hẳn không bao giờ bị mất đi.

     

    Bình luận

    Tin cùng chuyên mục

    Bói bài - Xem bói bài tây - Gieo quẻ
    Hãy nhấn vào các lá bài để lấy quẻ xem bói bài luận vận mệnh, công danh, sự nghiệp, tài tộc, gia đạo.
    Lưu ý: Nguyên tắc Nam Tả - Nữ Hữu (Nam nhấn chọn bằng tay trái, nữ tay phải)
    Bốc bài
    Bốc bài
    Bốc bài
    Bốc bài
    Bốc bài
    Bốc bài

    Thư viện tổng hợp

    Phong tục tập quán

    Tục lệ cúng tất niên của người Việt

    Phong tục tập quán 25/01/2021 10:37
    Cúng tất niên tiến hành vào chiều và tối 30 Tết, trước lễ cúng giao thừa. Trong bữa cơm gia đình có mặt đông đủ, nói chuyện vui, động viên nhau phấn đấu trong năm mới. Lễ cúng cuối năm - Tất niên có ý nghĩa tích cực nên ngày nay, không chỉ trong gia đình tư gia mới cúng mà nhiều cơ quan, nhóm hội, công ty cũng tổ chức

    Phong tục tập quán

    Văn khấn và Sắm lễ cúng Tất Niên cuối năm

    Phong tục tập quán 25/01/2021 10:25
    Ý nghĩa ngày lễ Tất Niên và Văn Khấn, Cách sắm lễ cúng Tất niên

    Phong tục tập quán

    Nguồn gốc và ý nghĩa của Tết ông Công ông Táo ngày 23 tháng Chạp

    Phong tục tập quán 25/01/2021 10:10
    Ngày 23 tháng chạp hằng năm Âm lịch, người ta quen lệ tiễn ông Táo về trời. Người miền Bắc gọi là Chạp ông Công, người miền Nam gọi cách cụ thể hơn là ngày đưa ông Táo về Trời

    Phong thủy đời sống

    Những mẹo phong thuỷ sẽ giúp tình hình tài chính của bạn được cải thiện theo hướng tích cực, thu hút tài lộc vào nhà.

    Phong thủy đời sống 23/01/2021 11:07
    Theo các chuyên gia phong thủy, để thu hút tiền tài, vận may cho gia đình, các gia chủ phải biết vận dụng những mẹo phong thủy nhà ở. Nhưng đó là những mẹo phong thủy nào sẽ giúp tình hình tài chính của bạn được cải thiện theo hướng tích cực, thu hút vào nhà?

    Phong thủy đời sống

    Dấu hiệu tướng mặt báo hiệu bạn đang có sao tài lộc chiếu mệnh, phát tài bất ngờ

    Phong thủy đời sống 21/01/2021 05:13
    Người xưa có câu “tướng do tâm sinh”, nhân tướng học cho rằng, vận số của một người tốt hay xấu thường được thể hiện qua các đường nét trên khuôn mặt. Những nét tướng trên khuôn mặt dưới đây được coi là tướng mặt phát tài.

    Phong thủy đời sống

    Những tướng mắt đại sang đại sướng hiếm người sở hữu

    Phong thủy đời sống 13/01/2021 09:04
    Đôi mắt là cửa sổ tâm hồn. Nếu may mắn sở hữu tướng mắt tốt thì không cần quá lo lắng. Ánh mắt, hình dáng mắt là một yếu tố quan trọng trong thuật xem tướng. Liệu bạn có tướng mắt đại quý đại sang, hiếm người sở hữu để cả đời ăn sung mặc sướng?

    Bài học cuộc sống

    Bốn loại tội sẽ nhận quả báo mà nhiều người phạm phải

    Bài học cuộc sống 14/01/2021 01:17
    Rất nhiều người có ý nghĩ sai lầm rằng giết người mới có tội. Nhưng họ không hiểu là có những tội lỗi tích lũy ngày này qua ngày khác, tháng này qua tháng khác, năm này qua năm khác mà không ai hay. Những tội tích lũy nhiều người đã phạm phải, tuy không phải là ghê gớm khủng khiếp, nhưng lâu dần tội ấy chất chồng khiến ngày càng nặng nề hơn và khi trả quả cũng sẽ nặng hơn

    Bài học cuộc sống

    Sướng hay khổ đều bởi cái tâm

    Bài học cuộc sống 11/01/2021 11:12
    Mỗi người một hoàn cảnh, không ai giống ai cả. Khi thấy những người bệnh sống lạc quan, tôi rất thương họ. Họ vẫn chữa bệnh, vẫn lạc quan và sống có ích, đó cũng là sống thực với chính mình.

    Bài học cuộc sống

    3 con cá khiến chúng ta cảm động

    Bài học cuộc sống 05/01/2021 12:17
    Tình mẫu tử, tình yêu quê hương không chỉ con người mới có mà ngay cả các loài động vật cũng có đặc tính này. Câu chuyện về 3 con cá sẽ giúp chúng ta hiểu thấu cuộc đời để trân trọng và biết ơn cha mẹ, thương yêu con cái và hướng về quê hương.

    Tâm linh huyền bí

    Tại sao trẻ con hay có vết bớt vết chàm, có ý nghĩa tâm linh gì không?

    Tâm linh huyền bí 25/01/2021 05:19
    Vết chàm, vết bớt là những dấu hiệu đặc trưng trên cơ thể của mỗi người, hầu như ai cũng có. Nhưng bạn có biết chúng có thể tiết lộ về vận mệnh tương lai của con người không?

    Tâm linh huyền bí

    Hiện tượng gọi hồn, vong nhập là gì? Thực hư chuyện hồn người chết về nói chuyện

    Tâm linh huyền bí 25/01/2021 03:44
    Trong cuộc sống, người ta vẫn thường nói đến những câu chuyện ''vong nhập'', lấy người sống để áp vong người chết, cho dương thế “giao lưu” với âm phủ? Đó có thực sự là câu chuyện có thật hay không thì vẫn là câu hỏi chưa có lời giải đáp một cách thỏa đáng bằng khoa học.

    Tâm linh huyền bí

    Vì sao có nhiều người nhìn thấy ma có người không nhìn thấy

    Tâm linh huyền bí 21/01/2021 03:58
    Ma (hay hồn ma) là một từ ngữ theo quan niệm dân gian ở hầu hết các quốc gia để chỉ linh hồn của người chết (hoặc các sinh vật khác như động vật, thực vật) xuất hiện ở thế giới của người đang sống. Những phác hoạ về hình thái tồn tại của ma rất đa dạng và có thể khác nhau tùy theo từng khu vực, nền văn hóa; từ những trường hợp mô tả ma vô hình, bóng mờ cho đến những mô tả ma có thể xác như một người sống.

    Phật Pháp Nhiệm Màu

    Khi Chưa Tu Và khi Tu Rồi

    Phật Pháp Nhiệm Màu 25/01/2021 10:28
    “Đứng ở đâu thấy tâm an, trông núi nọ chi cho nhọc. Mình có cái bệnh không cảm thấy được hạnh phúc mình đang có mà thích nhòm nghó những cái khó thuộc về mình. Cho nên bây giờ mình phải thức tỉnh để chuyển đổi hoàn cảnh, hãy mừng vì gặp khổ duyên để hành, bao nhiêu nghiệp chướng chung quanh là bao nhiêu dịp để thành đạo cao.” – Thầy Thích Chính Định

    Phật Pháp Nhiệm Màu

    Ý nghĩa phóng sinh, tích cực hay tiêu cực?

    Phật Pháp Nhiệm Màu 22/01/2021 05:41
    Theo quan niệm nhà Phật, phóng sinh là việc hành thiện tích đức cứu các loài sinh vật khỏi bị giết hại hay giam cầm, trao cho chúng thêm một cơ hội sống tự do.

    Phật Pháp Nhiệm Màu

    Hóa giải những rắc rối trong quan hệ gia đình theo lời Phật dạy

    Phật Pháp Nhiệm Màu 20/01/2021 12:32
    Quan hệ vợ chồng là quan hệ tình cảm dựa trên tình yêu thương và trách nhiệm. Đời sống hôn nhân không phải là một thế giới tràn ngập hoa hồng như nhiều người lầm tưởng. Thực tế, hầu như đi đến đâu chúng ta cũng nghe những lời than phiền về đời sống hôn nhân, hiếm hoi lắm mới có được những lời ngợi ca về hạnh phúc.

    Xem bói tử vi

    7 Nét Tướng Nữ Phát Tài Chuẩn không cần chỉnh bạn có biết

    Xem bói tử vi 24/01/2021 10:13
    Xem tướng mạo phụ nữ phú quý hơn người, cô gái nào có tài lộc và tình duyên đều vượng phát, tiền bạc vây quanh. Con người ai không ham tài vật bởi có tài vật mới duy trì được cơm no áo ấm, sung túc đủ đầy. Nhưng có người làm ăn thuận buồm xuôi gió nhưng cũng có người rối tinh rối mù, ấy là vì sao? Sở hữu 7 nét tướng này không chỉ phát tài mà cả đời còn sung túc.

    Xem bói tử vi

    5 Nốt Ruồi Son Khiến Các Chị Em Vận Đỏ Như Son

    Xem bói tử vi 24/01/2021 09:17
    Khi xem tướng nốt ruồi, nốt ruồi son (nốt ruồi đỏ) thường được đánh giá là nốt ruồi may mắn, mang lại điềm báo cát lành cho chủ nhân. So với nốt ruồi đen thì rõ ràng, nốt ruồi đỏ mang nhiều ý nghĩa tốt hơn hẳn. Thậm chí trong dân gian còn truyền rằng, ai mà có nốt ruồi son thì cả đời ăn sung mặc sướng, vận may tới tấp, là phúc tướng, hưởng đủ mọi điều tốt lành trong đời.

    Xem bói tử vi

    Xem bói tử vi tuổi dần 1998 năm 2021 Tân Sửu

    Xem bói tử vi 22/01/2021 11:11
    Tử vi nhìn chung đã có từ rất lâu và được ông cha ta nhắc đến rất nhiều lần bởi thể hiện truyền thống của con người Việt Nam chúng ta. Mỗi người sẽ có cuộc sống khác nhau nên sau đây là thông tin về tử vi tuổi Mậu Dần nam mạng sinh năm 1998 trong năm 2021 ra sao để những ai thuộc tuổi này có thể thay đổi và hạnh thông hơn trong mọi việc.

    Chuyện lạ

    Bí ẩn gia tộc 4 đời chỉ có 1 ngón tay

    Chuyện lạ 15/01/2021 10:14
    Ở Trà Vinh có một gia tộc rất đặc biệt: trải qua 4 đời đều có người sinh ra tứ chi chỉ có 1 ngón. Mặc dù bị khuyết tật nhưng gia tộc này tích cực tham gia kháng chiến, siêng năng lao động nên rất được kính trọng.

    Chuyện lạ

    BÍ ẨN: Người phụ nữ cháy rụi thành tro bụi bên trong căn hộ gần như nguyên vẹn!

    Chuyện lạ 05/01/2021 12:05
    Khi cảnh sát tìm thấy Mary Reeser vào năm 1951, toàn thân bà hầu hết đã cháy thành tro. Điều khó hiểu là mọi đồ đạc trong căn hộ vẫn gần như hoàn toàn nguyên vẹn. Vụ án bí ẩn này suốt 70 năm qua vẫn chưa tìm được lời giải đáp thuyết phục.

    Chuyện lạ

    Cách vận chuyển những khối đá cực nặng lên cao để xây dựng kim tự tháp?

    Chuyện lạ 29/12/2020 04:48
    Trong số những thành tựu văn minh tiêu biểu của thế giới cổ đại, kim tự tháp chính là công trình kỳ bí bậc nhất. Hàng nghìn năm đã trôi qua, mặc dù trình độ văn minh của nhân loại đã có những phát triển vượt bậc, song khi nghiên cứu về các kim tự tháp có thể thấy những gì người Ai Cập cổ đại để lại vẫn còn là bí ẩn mà khoa học không dễ giải thích.