Chuẩn bị đón mừng ngày Đức Phật thành đạo (8-12 âm lịch)

04/01/2021 11:48
Theo nghĩa thông thường, đạo là con đường, như độc đạo là con đường duy nhất. Đạo cũng có nghĩa là đường lối, nguyên tắc mà con người có bổn phận giữ gìn và tuân theo trong cuộc sống xã hội

    Theo nghĩa thông thường, đạo là con đường, như độc đạo là con đường duy nhất. Đạo cũng có nghĩa là đường lối, nguyên tắc mà con người có bổn phận giữ gìn và tuân theo trong cuộc sống xã hội

    Sau khi vượt thành xuất gia, Sa môn Cù Đàm trải qua nhiều năm tháng tầm sư học  đạo và khổ hạnh nơi rừng già, mục đích tìm ra con đường thoát ly sanh tử. Ngài đã thọ giáo nơi các tiên nhân nổi tiếng như Kalama, Ramaputta, và đã đạt đến trình độ tâm linh như các vị ấy. Tuy nhiên, Ngài biết rằng ở cõi trời cao nhất là Phi tưởng Phi phi tưởng cũng chưa phải là cứu cánh giải thoát vì còn trong Tam giới.

    Cuối cùng Ngài nhận ra rằng, chỉ nên tìm học ở ngay chính mình chứ không tìm cầu bên ngoài mà được. Miệt mài thiền định dưới cội Tất bát la (Bồ đề), Ngài chứng quả vị tối thượng vào đêm thứ 49, khi sao Mai vừa mọc. Từ đó, Sa môn Cù Đàm trở thành Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, và đêm lịch sử ấy được gọi là Đêm Thành đạo.

    Vậy thế nào là Thành đạo? Theo nghĩa thông thường, đạo là con đường, như độc đạo là con đường duy nhất. Đạo cũng có nghĩa là đường lối, nguyên tắc mà con người có bổn phận giữ gìn và tuân theo trong cuộc sống xã hội (1). Trong tôn giáo, đạo vừa là một tổ chức, vừa là nội dung học thuyết của tôn giáo ấy như đạo Phật, đạo Thiên Chúa, đạo Hồi… có tổ chức giáo hội và hệ thống giáo lý hướng dẫn môn đồ tu hành. Bài pháp đầu tiên Đức Phật dạy cho năm anh em Kiều Trần Như là Tứ diệu đế, trong đó chi phần sau cùng là Đạo đế. Đạo cũng là phương pháp chân chính, có hiệu quả chắc chắn đưa hành giả đến cảnh giới an lạc, giải thoát sinh tử.

    Phật dạy, tất cả chúng sanh đều có tánh giác, tức bản tâm chân thật vượt mọi đối đãi. Tánh giác bình đẳng ở muôn loài, hiển lộ qua sáu căn.

    Với những ý nghĩa trên, Đạo bị lệ thuộc bởi ý thức nên vẫn còn trong vòng đối đãi. Ví dụ đạo làm người thay đổi theo tập quán của từng vùng miền, theo từng thời kỳ, từng xu hướng xã hội. Như ở các nước phương Tây, con đến tuổi thành niên thường ra ngoài sống tự lập, cha mẹ già bị đưa vào viện dưỡng lão; nhưng người Đông phương thì quan niệm “Tam tứ đại đồng đường” (Ba bốn đời ở chung một nhà) là phước đức của gia đình. Ngày xưa, phụ nữ theo lễ giáo tam tòng tứ đức, chỉ biết việc nội trợ hầu hạ chồng con; nhưng ngày nay, phụ nữ tham gia việc chính trị, kinh tế, khoa học cũng thành công không kém nam giới. Trong giai đoạn đầu hoằng pháp, Đức Phật dạy về Ngũ thừa (2), tựu trung là tránh ác làm thiện, bỏ phiền não cầu an lạc, giải thoát sinh tử tu chứng Niết bàn. Như thế, còn phân biệt việc xấu dở phải tránh, điều thiện lành phải làm, sinh tử là điều đáng chán và Niết bàn là cảnh giới thanh tịnh đáng hướng về…

    Riêng đối với nhà Thiền, Đạo có thêm một ý nghĩa khác, một chân trời khác. Trong hội Linh Sơn, khi Đức Phật cầm cành sen đưa lên, dùng đôi mắt màu sen xanh nhìn quanh đại chúng, tất cả đều ngơ ngác, chỉ riêng Tôn giả Ca Diếp mỉm cười. Đức Phật ấn chứng cho Tôn giả trở thành Sơ tổ Thiền tông từ lúc ấy. Thiền sinh Nghĩa Huyền trong pháp hội của tổ Hoàng Bá, một hôm hỏi Tổ: Thế nào là đại ý Phật pháp? Tổ không trả lời mà đập cho một gậy. Ba lần thưa hỏi, ba lần đều bị đánh. Đến khi ngộ đạo qua Hòa thượng Đại Ngu, ngài Nghĩa Huyền trình kiến giải bằng… một cái thoi vào hông người khai thị! Và tông Lâm Tế do ngài khai sáng truyền mãi không dứt cho đến ngày nay. Có phải chăng, Đạo trong nhà Thiền biểu hiện bằng một cành hoa, bằng những cái đánh, bằng lời nói thoạt nghe không có nghĩa lý gì? Và có phải chăng, “Thành đạo” là có một cái Đạo để thành tựu; trước khi tu ta không có, khi tu đến mực độ chín muồi thì Đạo sẽ hiện ra? Lúc chưa thành đạo, ta là kẻ phàm phu; khi thành đạo rồi, ta biến thành con người khác hẳn với hình tướng thoát tục, hào quang sáng ngời? Hẳn nhiên, không thể hiểu theo sự tưởng tượng bay bổng như thế.

    Phật dạy, tất cả chúng sanh đều có tánh giác, tức bản tâm chân thật vượt mọi đối đãi. Tánh giác bình đẳng ở muôn loài, hiển lộ qua sáu căn. Khi mắt thấy sắc, tai nghe tiếng… mà không khởi niệm phân biệt đẹp xấu hay dở, thì tánh giác hiện tiền, không phải tìm cầu đâu xa. Chạm mắt tức Bồ đề là như thế. Phàm phu chúng ta luôn chạy theo ngoại trần, tạo nghiệp thiện ác rồi quanh quẩn trong sáu đường sinh tử, nhà Phật gọi là phan duyên. Ngược lại, Nhị thừa sợ ngoại trần lôi kéo nên tìm mọi cách tránh duyên, thu thúc lục căn, đè nén vọng tưởng. Bồ tát không sa vào hai cực đoan ấy. Các Ngài biết rõ các duyên không thật có, nên vì chúng sanh mà thị hiện vào các cõi, tùy duyên hóa độ. Các Ngài không phan duyên, không tránh duyên mà liễu tri các duyên, đồng thời nhận ra cái chân thật hằng hữu, bình đẳng tuyệt đối, nơi Thánh không thêm nơi phàm chẳng bớt. Cái chân thật ấy không có hình tướng nên không thể nắm bắt, không phải sản phẩm của ý thức nên không thể tưởng tượng hay diễn tả, không thể tìm trong sách vở kinh lục hay giải quyết bằng cách tranh biện luận đàm. Nó chính là mình nên không tìm thấy bên ngoài mà chỉ nhận ra bằng trực giác, khi tâm thanh tịnh mà hằng tri. Tùy theo tính chất, diệu dụng và cảm nhận của người thực chứng mà gán cho một tên gọi (Phật tánh, Chân tâm, Ông chủ, Bản lai diện mục,…), thật sự nó không có tên. Và ở đây, chúng ta gọi đó là Đạo.

    Ngày xưa, thiền sư Văn Hỷ tìm Bồ tát Văn Thù trên Ngũ Đài Sơn, nhưng gặp mặt Bồ tát mà không biết. Đến khi ngộ đạo, thấy Bồ tát hiện ra trên nồi cháo đang sôi, Ngài lấy dầm đập chứ không đảnh lễ. Bởi vì, khi đã thấy Phật tâm của chính mình thì không cầu Phật bên ngoài nữa. Người tu chúng ta cũng thế, lúc đầu phải sửa chữa tâm mình từ hư dở trở thành hiền thiện, nhưng mục đích cuối cùng là nhận được Phật tâm hằng hữu ấy. Đạo của nhà Thiền chỉ có ở trong tâm, nhận ra và sống trọn vẹn với bản tâm là Thành đạo. Cho nên, tu đạo là tu tâm, ngộ đạo là ngộ tâm, chứng đạo là chứng tâm, và thành đạo cũng là thành tại tâm chứ không đâu khác. Từ trước đến sau cũng chỉ một người ấy, không thay đổi gì về hình tướng, chẳng ngồi tòa sen phát hào quang, nhưng tâm lại có một biến đổi diệu thường. Đó là “Rắn hóa rồng không đổi vảy”.

    Phật dạy, “Ta là Phật đã thành, chúng sanh là Phật sẽ thành”. Lời dạy ấy là đứng trên Phật quả. Nhưng theo tinh thần kinh Lăng Già thì “Chúng sanh đã là Phật”, tức nhắm trên Phật nhân. Đã là Phật, vì chúng sanh nào cũng có trí tuệ đức tướng Như Lai. Như kẻ ăn mày trong kinh Pháp Hoa không biết mình có hạt châu trong chéo áo, cứ phải sống đời lang thang cơ nhỡ. Đến lúc được bạn nhắc nhở, lấy ra dùng thì trở nên giàu sang phú quý. Hạt châu có sẵn như Đạo sẵn đủ tại tâm, chỉ vì ta quên nên mê, còn nhớ ra là ngộ Đạo.

    Đức Phật thành đạo nơi cội Tất bát la cách đây gần 26 thế kỷ, nhưng câu chuyện tìm đạo của Ngài vẫn luôn là bài học lớn cho hàng đệ tử Phật chúng ta. Khi mới phát tâm tu, chúng ta cần có thầy hướng dẫn đường lối đúng đắn để khỏi lạc lầm. Đang trong giai đoạn dụng công, ta cũng cần thầy bạn sách tấn và sửa chữa những sai sót, để khỏi sa vào những cám dỗ của ngoại ma. Nhưng vấn đề ngộ đạo lại khác, tự thân hành giả nỗ lực công phu, phải tự nhận ra Phật tâm nơi chính mình chứ không ai làm thay cho ai được.

    Hiểu và tin mình có khả năng thành Phật, chúng ta có sự vững vàng trên đường tu. Ta không tìm cầu Phật bên ngoài, không tin có một quyền năng ban phước giáng họa, mà chỉ tin chính tâm mình có chánh nhân thành Phật. Ta cứ một lòng một dạ tiến bước trong Chánh pháp mà không khởi ý niệm mong cầu, thì khi đủ thời tiết nhân duyên, tất nhiên trổ ra chánh quả. Đến lúc ấy, ta mới thấm thía và biết ơn vô cùng lời-dạy-vô-ngôn của Đức Bổn Sư khi cầm cành sen, hay gậy tổ Hoàng Bá khi đập cho đệ tử xuất cách Nghĩa Huyền ba gậy.

    Vậy thì rốt cuộc, Thành đạo là nhận ra và hằng sống với con người chân thật chính mình.

    Tác giả: Thanh Ngân

    Đánh giá bài viết
    Chia sẻ bài viết
    Xếp hạng: 4.5 · 2 đánh giá
    Bình luận

    Tin cùng chuyên mục

    Không Nên Lễ Lạy Người Đã Chết - Sư Sán Nhiên
    Phật Pháp Nhiệm Màu - 2022-05-17 10:40:04.0
    Cho nên, Đức Phật dạy: “Cúng dường bậc đáng cúng dường, đảnh lễ bậc đáng đảnh lễ.” Người đó đứt tam quy, không còn tam quy nữa, không còn giới, chỉ là cái xác chết, đảnh lễ không có ý nghĩa gì cả.
    Hạnh Phúc và Đau Khổ - Sư Toại Khanh
    Phật Pháp Nhiệm Màu - 2022-05-11 09:39:07.0
    Tại sao không còn thích là hạnh phúc? Bởi hễ còn thích là còn ghét. Hễ còn có cái thích là còn khổ. Thích ấm êm thì kỵ lại cái ngược với ấm êm.
    Người Dễ Duôi và Tinh Tấn - Sư Toại Khanh
    Phật Pháp Nhiệm Màu - 2022-05-09 09:29:52.0
    - coi thường điều thiện nhỏ không làm - coi thường điều ác nhỏ rồi làm, - không biết tranh thủ điều tốt để làm thiện, tu học - không biết tận dụng niềm đau để tu học, - Không biết quý thời gian.
    Vấn Đáp ĂN CHAY - Tỳ khưu Shravasti Dhammika
    Phật Pháp Nhiệm Màu - 2022-05-04 15:20:13.0
    Vấn đáp ăn chay và ăn mặn. Phật tử hỏi, Tỳ kheo Shravasti Dhammika trả lời
    Chư Phật chỉ nói ra điều gì đó khi có đủ 4 NGUYÊN NHÂN này - SƯ GIÁC NGUYÊN
    Phật Pháp Nhiệm Màu - 2022-05-04 10:19:23.0
    Chuyện gì không có thật thì dứt khoát chư Phật không nói, chỉ nói đúng sự thật.
    Những Việc Nên Làm Ngày Lễ Phật Đản để được tăng Phước
    Phật Pháp Nhiệm Màu - 2022-05-04 08:25:18.0
    Từ góc nhìn đời sống, mùa Phật đản chính là dịp để mỗi người cùng tri ân Đức Thế Tôn - người chỉ ra con đường giải thoát cho nhân loại. Theo vận hành vũ trụ học, mùa Phật đản là dịp thù thắng để người Phật tử thực hành tu tập, làm thiện hạnh giúp tích lũy và tăng trưởng công đức.
    Nguồn gốc , ý nghĩ và ngày cử hành lễ Phật Đản
    Phật Pháp Nhiệm Màu - 2022-04-24 09:25:31.0
    Ngày lễ Phật đản là một trong ba ngày lễ lớn trong năm của đạo Phật, cùng với lễ Vu Lan và lễ Thành đạo. Trước năm 1959, các nước thường tổ chức lễ Phật đản vào ngày 8/4 âm lịch.
    10 Lợi ích kỳ diệu của Thần Chú Om Ma Ni Pad Me Hum
    Phật Pháp Nhiệm Màu - 2022-04-20 08:50:25.0
    Bài chú là cái âm- tiếng nói của Chư Phật ( Chú đọc nguyên âm gốc thì hay hơn là dịch qua tiếng khác - Kinh thì nên tụng qua Tiếng Việt để hiểu nghĩa, còn Chú nên trì theo âm gốc)
    Đức Phật có thật không?
    Phật Pháp Nhiệm Màu - 2022-04-11 10:06:46.0
    Trích đoạn câu hỏi số 49,50,51 trong Kinh Mi Tiên Vấn Đáp dịch giả: Hoà Thượng Giới Nghiêm ( Giữa Đại đức Na Tiên và Đức Vua Mi-Lan-Đà)
    Hồi Hướng là gì? Tại Sao Phải Hồi Hướng
    Phật Pháp Nhiệm Màu - 2022-04-05 08:17:11.0
    Hồi hướng (Paridanayati) là hành động chuyển về, trao đến, nhận về và trao đến. Hồi hướng là đem các công đức có được chia phước cho các chúng sanh khác.
    Chia sẻ